Kinh nghiệm xây nhà lần đầu-Những điều nhất định phải biết trước khi xây

Xây nhà lần đầu là cột mốc lớn trong cuộc đời.  Có câu "Xây nhà hứng lệ, 3 năm khóc hai lần" xây nhà là giai đoạn khiến nhiều gia chủ phải ngã ngửa  vì chi phí phát sinh ngoài dự tính, thiết kế không ưng ý hay gặp phải những lỗi thi công khó lường. Để tránh những sai lầm không đáng có, gia chủ cần nắm rõ từng bước, làm chậm mà chắc, tìm hiểu kỹ lưỡng rồi mới quyết định thực hiện từng hạng mục, tránh bỏ sót các phần quan trọng khi xây nhà lần đầu.

Từ kinh nghiệm thực tế, Showroom Hùng Lan đúc kết qua những lần tư vấn, cung cấp vật tư trực tiếp cho nhiều gia chủ, những việc cần phải làm trước khi xây nhà mới, giúp gia chủ tránh những rắc rối và chủ động hơn trong suốt quá trình xây dựng ngôi nhà trong mơ, biến ý tưởng thành hiện thực một cách thực tế nhất! 

I. 9 kinh nghiệm thực tế cho người xây nhà lần đầu

Muốn quá trình xây nhà lần đầu diễn ra suôn sẻ, gia chủ không nên vội vàng làm theo cảm tính. Thay vào đó, cần có sự chuẩn bị kỹ càng ngay từ bước đầu tiên. Dưới đây là 9 kinh nghiệm xây nhà lần đầu quan trọng, được đúc rút từ thực tế, giúp gia chủ hình dung rõ các giai đoạn cần chuẩn bị, hạn chế sai sót khi bắt tay vào xây dựng: 

1. Xác định nhu cầu sử dụng và khả năng tài chính

Trước khi xây nhà, việc đầu tiên gia chủ cần làm là xác định rõ nhu cầu sử dụng thực tế và khả năng tài chính của mình. Đây là bước tạo nền tảng, quyết định đến 70-80% toàn bộ quá trình chuẩn bị của ngôi nhà về sau. Nếu xây nhà để ở một mình, gia chủ có thể linh hoạt lựa chọn phong cách, công năng theo sở thích cá nhân. Với những gia đình có nhiều thành viên, việc xác định nhu cầu sử dụng càng cần phải cẩn thận hơn để đảm bảo không gian sinh hoạt phù hợp và thuận tiện. Gia chủ cần làm rõ các vấn đề sau: 

• Nhà ở cho bao nhiêu người? Việc này ảnh hưởng trực tiếp đến diện tích, số phòng và cách bố trí không gian.
• Số tầng, số phòng cần thiết là bao nhiêu? Có dự định mở rộng ban công, giếng trời, sân vườn hay các không gian chung trong tương lai hay không? Lưu ý số tầng được phép xây phụ thuộc vào từng khu vực thực tế.
• Ước tính tổng ngân sách xây nhà: Bao gồm cả chi phí xây dựng cơ bản, hoàn thiện và dự phòng thêm khoảng 10–20% cho các khoản phát sinh.

Khi đã xác định rõ những yếu tố trên, gia chủ sẽ dễ dàng làm việc với đơn vị thiết kế, thi công, lựa chọn vật liệu phù hợp và kiểm soát chi phí tốt hơn, hạn chế tối đa các thay đổi phát sinh trong quá trình xây dựng.

2. Lập kế hoạch chi phí xây nhà chi tiết ngay từ đầu

Sau khi xác định rõ nhu cầu ở bước đầu tiên, việc quan trọng tiếp theo chính là lập kế hoạch chi phí xây nhà một cách rõ ràng và thực tế nhất. Có nhiều trường hợp xây nhà lần đầu bị vỡ kế hoạch không phải vì thiếu ngân sách dự trù ban đầu, mà là do không dự trù hết các khoản chi phát sinh trong quá trình xây dựng. Gia chủ nên chia chi phí xây nhà thành các nhóm cụ thể để dễ kiểm soát như:

• Chi phí thiết kế và thi công (thiết kế kiến trúc, kết cấu, điện nước,…).
• Chi phí xây dựng phần thô (móng, khung, tường, mái,…).
• Chi phí hoàn thiện (gạch lát nền, gạch ốp tường, sơn, thiết bị vệ sinh, cửa,…).
• Chi phí nội thất cơ bản phục vụ sinh hoạt hằng ngày.

Bên cạnh đó, gia chủ cần dự phòng thêm khoảng 10–20% tổng ngân sách cho các khoản phát sinh như thay đổi vật liệu, điều chỉnh thiết kế, giá vật tư thay đổi hoặc các hạng mục chưa tính đến ban đầu. Đây là kinh nghiệm rất quan trọng đối với người xây nhà lần đầu, giúp quá trình thi công không bị gián đoạn và tránh áp lực tài chính. 

Xem chi tiết thêm: Có nên xây nhà đầu năm không? Giải mã từ góc nhìn phong thủy và thực tế

3. Giấy tờ, thủ tục cần thiết trước khi xây nhà

Bên cạnh việc chuẩn bị tài chính và kế hoạch xây dựng, giấy tờ liên quan đến nhà đất là phần mà nhiều gia chủ xây nhà lần đầu thường chủ quan hoặc để đến sát ngày khởi công mới lo, dẫn đến việc bị chậm tiến độ hoặc phải thay đổi kế hoạch ban đầu. Trước khi bắt tay vào xây dựng, gia chủ cần chủ động kiểm tra và chuẩn bị đầy đủ các giấy tờ cần thiết, đảm bảo việc thi công diễn ra thuận lợi và không gặp rắc rối. 

Trước khi quyết định xây nhà, gia chủ bắt buộc phải kiểm tra tình trạng pháp lý và quy hoạch của thửa đất. Đây là bước cực kỳ quan trọng, bởi theo quy định pháp luật hiện hành, không phải mảnh đất nào đứng tên sở hữu cũng được phép xây dựng và ở lâu dài. Hiện nay có nhiều trường hợp đất đang nằm trong diện quy hoạch như quy hoạch mở đường, quy hoạch công trình công cộng hoặc quy hoạch treo. Những thửa đất này có thể bị hạn chế hoặc không được phép xây dựng nhà ở, thậm chí dù đã xây xong vẫn không được công nhận quyền ở lâu dài. Gia chủ cần đặc biệt lưu ý:

• Đất thuộc diện quy hoạch không được ở hoặc quy hoạch sử dụng cho mục đích khác (giao thông, công cộng…) sẽ không được cấp phép xây dựng nhà ở.
• Trường hợp cố tình xây dựng trên đất đang quy hoạch, công trình có thể không được hoàn công, không được cấp giấy chứng nhận, và có nguy cơ bị buộc tháo dỡ khi Nhà nước triển khai quy hoạch.

4. Tìm hiểu hướng nhà và phong thủy nhà ở trước khi xây

Hướng nhà và phong thủy cũng là vấn đề được nhiều gia chủ quan tâm khi xây nhà. Phong thủy trong xây dựng nhà ở không chỉ mang ý nghĩa tâm linh, mà còn gắn liền với sự thoải mái khi sống lâu dài. Trước khi xây nhà, gia chủ nên dành thời gian tìm hiểu hướng nhà phù hợp với điều kiện thực tế của khu đất, khí hậu khu vực và nhu cầu sinh hoạt của gia đình. Hướng nhà phù hợp sẽ giúp không gian sống mát mẻ và làm tăng độ bền của vật liệu xây dựng.

Với người xây nhà lần đầu, việc xem phong thủy nên dừng ở mức độ cơ bản và thực tế, tránh quá cầu toàn hoặc phụ thuộc hoàn toàn vào yếu tố tâm linh. Gia chủ chỉ cần lưu ý một số điểm chính như:

• Hướng cửa chính nên thông thoáng: Tránh đối diện trực tiếp với các yếu tố bất lợi như ngõ cụt, vật cản lớn.
• Bố trí nhà ở hợp lý: Khu vực phòng khách, phòng bếp, phòng ngủ cần thuận tiện cho sinh hoạt, đảm bảo thông gió và ánh sáng tự nhiên.
• Nhà vệ sinh không nên đặt ở vị trí trung tâm hoặc đối diện cửa chính:  tránh ảnh hưởng đến không gian sinh hoạt chung.

Trong trường hợp hướng đất không hoàn toàn phù hợp, gia chủ có thể linh hoạt điều chỉnh bằng thiết kế, cách bố trí cửa, giếng trời hoặc vật liệu hoàn thiện, thay vì lo lắng quá mức. Phong thủy nên được xem là một yếu tố hỗ trợ, giúp ngôi nhà dễ ở, dễ sử dụng và mang lại cảm giác an tâm khi sinh sống lâu dài, chứ không nên trở thành rào cản khiến việc xây dựng trở nên phức tạp hơn.

5. Lựa chọn vật liệu xây dựng phù hợp ngay từ đầu

Một trong những kinh nghiệm quan trọng khi xây nhà lần đầu là không nên để đến giai đoạn hoàn thiện mới vội vàng chọn vật liệu. Việc lựa chọn nguyên vật liệu cần được tính toán song song với thời gian lên ý tưởng thiết kế và kế hoạch chi phí, bởi đây các hạng mục ảnh hưởng trực tiếp đến thẩm mỹ, độ bền của ngôi nhà.

Gia chủ nên ưu tiên tìm hiểu và lựa chọn sớm các vật liệu hoàn thiện, đặc biệt là gạch ốp lát và thiết bị vệ sinh, nội thất phòng khách, phòng ngủ. Đây là những hạng mục sử dụng hằng ngày, khó thay đổi sau khi lắp đặt và nếu chọn sai sẽ rất tốn kém khi sửa chữa về sau.

Việc chủ động chọn gạch ốp lát và thiết bị vệ sinh từ sớm không chỉ giúp gia chủ kiểm soát tốt chi phí, mà còn đảm bảo sự đồng bộ trong thiết kế, tránh tình trạng thi công xong mới phát hiện vật liệu không phù hợp. 

6. Giám sát quá trình thi công- Đừng “phó mặc hoàn toàn”

Đối với người xây nhà lần đầu, gia chủ không cần thiết phải giám sát công trình hằng ngày, hàng giờ hay am hiểu về kỹ thuật xây dựng, mà chỉ cần theo dõi đúng những hạng mục quan trọng để kịp thời phát hiện sai sót. Nếu phó mặc hoàn toàn cho thợ hoặc đơn vị thi công, gia chủ rất dễ gặp tình trạng làm ẩu, dùng vật liệu không đúng thỏa thuận hoặc phát sinh lỗi sau khi đã hoàn thiện. Trong quá trình thi công, gia chủ nên dành thời gian kiểm tra theo từng giai đoạn:

• Giai đoạn móng và phần thô: Kiểm tra đúng bản vẽ, thi công chắc chắn, không cắt giảm nguyên vật liệu.
• Giai đoạn xây tường, chống thấm: Chú ý các khu vực dễ thấm nước như nhà vệ sinh, ban công, sân thượng.
• Giai đoạn hoàn thiện: Kiểm tra độ phẳng tường, lát gạch ngay ngắn, thiết bị lắp đặt đúng vị trí.

Ngoài ra, gia chủ nên ghi chép lại tiến độ và các hạng mục đã hoàn thành, đối chiếu với thỏa thuận ban đầu để tránh thiếu sót. Khi phát hiện vấn đề, cần trao đổi sớm và rõ ràng với thợ hoặc đơn vị thi công, không nên để đến khi công trình hoàn thiện mới xử lý, dẫn đến việc sửa chữa sẽ tốn kém và mất thời gian hơn. 

7. Tìm kiếm đơn vị thiết kế, thi công từ sớm

Nhiều gia chủ băn khoăn có cần thuê đơn vị thiết kế riêng hay không. Trên thực tế, với những ngôi nhà ở thông thường, diện tích vừa phải và công năng cơ bản, gia chủ không bắt buộc phải thuê thiết kế chuyên sâu. Phần lớn các kiểu nhà hiện nay tại Việt Nam đều là những mẫu phổ biến, đã được áp dụng rộng rãi và có thể tham khảo trực tiếp từ các bản vẽ sẵn hoặc kinh nghiệm thi công thực tế.

Tuy nhiên, trong trường hợp gia chủ muốn ngôi nhà có phong cách riêng, bố cục phá cách, tối ưu không gian, việc thuê đơn vị thiết kế sẽ mang lại nhiều lợi ích hơn. Dù chi phí thiết kế có thể cao hơn so với việc sử dụng bản vẽ mẫu, nhưng đổi lại, gia chủ sẽ có một ngôi nhà độc đáo, đồng bộ về thẩm mỹ và hạn chế sai sót khi thi công.

Nếu ưu tiên tiết kiệm chi phí và sự quen thuộc, gia chủ có thể chọn các mẫu nhà phổ biến như nhà ống, nhà cấp 4 hay nhà chữ L,...có thiết kế đơn giản. Nếu mong muốn một không gian sống khác biệt, việc đầu tư vào thiết kế ngay từ đầu sẽ giúp ngôi nhà đạt được giá trị lâu dài.

8. Chuẩn bị cho giai đoạn hoàn thiện và vào ở

Giai đoạn hoàn thiện và chuẩn bị vào ở là bước cuối nhưng lại ảnh hưởng trực tiếp đến thẩm mỹ và tính lâu dài của căn nhà. Đây cũng là giai đoạn dễ phát sinh chi phí và sai sót nếu không chuẩn bị từ sớm. Trong quá trình hoàn thiện, gia chủ cần dành thời gian kiểm tra:

• Chất lượng lát gạch, độ phẳng của sàn và tường.
• Các khu vực dễ lỗi như nhà vệ sinh, ban công, bếp.
• Việc lắp đặt thiết bị có đúng vị trí, đúng chủng loại đã chọn hay không.

Sau khi hoàn thiện, gia chủ nên vệ sinh tổng thể như xử lý nền gạch, mùi sơn, bề mặt tường và kiểm tra lại toàn bộ công trình trước khi đưa vào sử dụng. Chuẩn bị kỹ cho giai đoạn này sẽ giúp ngôi nhà hoàn thiện đúng mong muốn, hạn chế sửa chữa về sau và mang lại cảm giác yên tâm khi vào ở.

9. Khởi đầu suôn sẻ bằng việc làm quen môi trường mới

Với những gia chủ xây nhà tại khu vực chưa từng sinh sống trước đó, việc làm quen với môi trường xung quanh là bước chuẩn bị quan trọng nhưng thường bị bỏ qua. Trước khi xây nhà, gia chủ nên dành thời gian tìm hiểu đường xá, giao thông, chợ, siêu thị, trường học, các tiện ích sinh hoạt hằng ngày, để đánh giá mức độ thuận tiện và chủ động hơn khi chuyển về ở lâu dài.

Bên cạnh đó, chủ động làm quen và giữ mối quan hệ tốt với hàng xóm xung quanh cũng giúp quá trình xây dựng diễn ra thuận lợi hơn. Việc chào hỏi, thông báo trước khi thi công sẽ tạo thiện cảm, hạn chế những hiểu lầm không đáng có trong thời gian xây dựng.

Trong trường hợp gia chủ đã quen thuộc với khu vực sinh sống hoặc có mối quan hệ thân thiết với hàng xóm từ trước, đây sẽ là lợi thế lớn. Khi đó, quá trình xây nhà thường nhận được sự hỗ trợ, thông cảm và chia sẻ nhiều hơn, giúp việc thi công diễn ra suôn sẻ và nhẹ nhàng hơn. 

II. Sai lầm thường gặp khi xây nhà lần đầu cần tránh

Xây nhà lần đầu, dù đã tìm hiểu kỹ đến đâu, gia chủ vẫn rất dễ mắc phải những sai lầm do thiếu kinh nghiệm thực tế. Phần lớn các sai sót không xuất phát từ những vấn đề quá lớn, mà đến từ tâm lý chủ quan, vội vàng hoặc thiếu sự chuẩn bị đồng bộ ngay từ đầu.

Những sai lầm này nếu không được phát hiện sớm có thể dẫn đến việc phát sinh chi phí, ảnh hưởng chất lượng công trình và gây nhiều phiền toái trong quá trình sử dụng về sau. Dưới đây là những sai lầm phổ biến mà người xây nhà lần đầu cần đặc biệt lưu ý để tránh:

• Không dự trù chi phí phát sinh dẫn đến vượt ngân sách, công trình dễ bị gián đoạn.
• Thay đổi thiết kế trong quá trình xây làm chậm tiến độ mà còn khiến chi phí đội lên.
• Chọn vật liệu không phù hợp với nhu cầu sử dụng thực tế.
• Quá tin vào lời giới thiệu, thiếu kiểm chứng chọn nhầm đơn vị thi công, vật liệu.
• Phó mặc toàn bộ việc xây dựng cho thợ khiến nhiều lỗi nhỏ tích tụ thành vấn đề lớn.
• Chuẩn bị muộn cho giai đoạn hoàn thiện dễ phát sinh chi phí và ảnh hưởng thẩm mỹ.
• Không tham khảo kinh nghiệm thực tế từ người đi trước dễ lặp lại những sai lầm đã từng xảy ra.

Còn rất nhiều những lỗi sai mà người xây nhà lần đầu hay gặp phải, đây là một hành trình dài, đòi hỏi gia chủ phải chuẩn bị kỹ lưỡng, kiên nhẫn và có kế hoạch rõ ràng ngay từ đầu. Việc nắm vững các kinh nghiệm quan trọng và nhận ra những sai lầm thường gặp sẽ giúp gia chủ chủ động hơn trong mọi giai đoạn từ chuẩn bị, thi công cho đến hoàn thiện và vào ở.

Hùng Lan hi vọng qua bài viết này, gia chủ sẽ có thêm nhiều kinh nghiệm hữu ích trước khi bắt tay vào việc lớn như xây nhà. Một ngôi nhà bền đẹp không chỉ đến từ thiết kế hay vật liệu, mà còn từ sự chuẩn bị đúng cách và những quyết định phù hợp với nhu cầu thực tế.

Mọi thông tin thắc mắc cần giải đáp xin vui lòng liên hệ với Showroom Hùng Lan website: hunglan.com.vn